اصلاً به ذخیرهسازی انرژی اشارهای نشد! طبق سیاست جدید، مسیر صنعت باتری تغییر کرده است!

۱. «استفادهی پلکانی» چیست؟
قبل از درک تغییرات سیاست، ابتدا باید بفهمیم که «استفادهی پلکانی» چیست.
ما در واقع چندین سال است که مفهوم استفادهی چند مرحلهای را شنیدهایم. شعار تبلیغاتی آشنای «باتری نانفو» از سالها پیش، «وقتی ماشین اسباببازی تمام شد، کنترل از راه دور هنوز قابل استفاده است»، این مفهوم را به خوبی نشان میدهد.
وقتی ظرفیت باتریهای برق در وسایل نقلیه با انرژی نو به حدود ۸۰٪ کاهش مییابد، دیگر نیازهای رانندگی پیچیده و تقاضای بالای برق وسایل نقلیه را برآورده نمیکنند و بنابراین "از رده خارج میشوند". با این حال، این باتریها کاملاً بیفایده نیستند؛ آنها هنوز مقدار قابل توجهی از ظرفیت باقیمانده را حفظ میکنند. استفاده چند مرحلهای شامل آزمایش، طبقهبندی، جداسازی و مونتاژ مجدد این باتریهای از رده خارج شده برای ایجاد محصولات چند مرحلهای مناسب برای کاربردهایی با چگالی انرژی و نیاز به برق کمتر است.
در طول دهه گذشته، ذخیره انرژی به دلیل مزایای نظری آشکار آن، به عنوان سناریوی اصلی کاربرد با بیشترین پتانسیل برای استفاده چندلایه به طور گسترده شناخته شده است.
اول، مزیت هزینه وجود دارد. باتریهای دست دوم معمولاً حدود 30٪ کمتر از باتریهای نو قیمت دارند، که آنها را برای پروژههای ذخیرهسازی انرژی که به سرمایهگذاری اولیه حساس هستند، بسیار جذاب میکند. علاوه بر این، سناریوهای ذخیرهسازی انرژی مانند اصلاح اوج مصرف و پر کردن دره و برق پشتیبان، الزامات نسبتاً سادهای برای عمر چرخه باتری و عملکرد نرخ دارند که کاملاً با ارزش باقیمانده باتریهای از رده خارج مطابقت دارد.
با تشویق سیاستها، استفاده از باتریهای دست دوم در همه چیز، از ایستگاههای پایه ارتباطی گرفته تا ... دیده شده است. ذخیرهسازی انرژی صنعتی و تجاریو حتی برخی پروژههای جانبی شبکه. ذخیرهسازی انرژی زمانی به عنوان نوشدارویی برای حل مشکل باتریهای از رده خارج شده در نظر گرفته میشد.
دوم. مفهوم «ناپدید میشود»! چرا دیگر از ذخیرهسازی انرژی نامی برده نمیشود؟
با توجه به چنین منطق کاملی، چرا مقررات جدید قاطعانه «استفاده دست دوم» را کنار گذاشته و هیچ اشارهای به ذخیرهسازی انرژی نکردهاند؟ این امر عمدتاً به دلیل عدم ارتباط بین ایدهآل و واقعیت است.
مسئله اصلی و اساسی، ایمنی است که دلیل مستقیمی است که کاربرد استفاده دست دوم در حوزه ذخیره انرژی را تحت الشعاع قرار میدهد. باتریهای فرسوده پس از تجربه شرایط عملیاتی پیچیده خودرو، فرسودگی ناهماهنگی در مواد داخلی خود نشان میدهند که منجر به یکنواختی بسیار ضعیف میشود. این اثر "ضعیفترین حلقه" به این معنی است که عملکرد و ایمنی کل ... سیستم ذخیره انرژیبه ضعیفترین باتری بستگی دارد. شارژ و دشارژ بیش از حد ضعیفترین سلول میتواند به راحتی منجر به فرار حرارتی شود. به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۲، یک سیستم ذخیرهسازی انرژی آبشاری ۱۰ مگاواتی نیروگاه در نانتونگ به دلیل جریان گردشی موازی، فرار حرارتی را تجربه کردند که در نهایت منجر به یک حادثه ایمنی شد.
در اوایل سال ۲۰۲۳، اداره ملی انرژی به وضوح در «بیست و پنج الزام کلیدی برای جلوگیری از حوادث تولید برق (نسخه ۲۰۲۳)» خود اعلام کرد که نیروگاههای ذخیرهسازی انرژی الکتروشیمیایی در مقیاس متوسط و بزرگ باید باتریهای آبشاری را با دقت انتخاب کنند. در سال ۲۰۲۳، پکن صراحتاً استفاده از باتریهای آبشاری را در درخواست پروژههای جدید ذخیرهسازی انرژی ممنوع کرد. برای شبکه برق، افزونگی ایمنی نیروگاههای ذخیرهسازی انرژی، اصل مطلب است؛ اتصال تعداد زیادی باتری از رده خارج شده با عدم قطعیت به شبکه، معادل یک بمب ساعتی است.
اگرچه هزینه تهیه باتریهای آبشاری پایین است، اما هزینه عملیاتی کلی آنها پایین نیست. غربالگری، برچیدن و مونتاژ مجدد باتریهای از رده خارج شده به نیروی انسانی و منابع قابل توجهی نیاز دارد. از همه مهمتر، از آنجا که پیشبینی دقیق طول عمر باقیمانده دشوار است، باتریهای آبشاری سیستمهای ذخیره انرژی ممکن است تنها پس از چند سال بهرهبرداری، الزامات بازگشت هزینه پروژه را برآورده نکنند. برخی از تحلیلگران خاطرنشان میکنند که با توجه به هزینههای بالای بهرهبرداری و نگهداری و چرخه عمر کوتاه، هزینه هر کیلووات ساعت چنین سیستمهایی حتی ممکن است بالاتر از سیستمهایی باشد که از باتریهای نو استفاده میکنند. در بازار بسیار رقابتی فعلی برای سیستمهای ذخیره انرژی، سرمایهگذاران تمایل دارند باتریهای نو با عملکرد و ضمانتهای کاملاً مشخص را انتخاب کنند، نه عدم قطعیتهای محصولات دست دوم.
وقتی حادثهای در یک سیستم ذخیرهسازی انرژی دست دوم رخ میدهد، چه کسی باید مسئولیت را بر عهده بگیرد؟ تولیدکنندگان باتری برق بالادستی یا یکپارچهسازان دست دوم میانی؟ این تقسیم نامشخص مسئولیت، طرفهای ذیربط را از دخالت در این امر باز میدارد.
به دلیل این بینظمیها، بازار مملو از محصولات «دست دوم» با کیفیتهای مختلف است و حتی مواردی از استفاده غیرقانونی باتریهای استفاده شده در زمینههایی با الزامات ایمنی بسیار بالا، مانند دوچرخههای برقی، وجود داشته است که جان و مال عموم را به طور جدی تهدید میکند.
بنابراین، مقررات جدید دیگر از مفهوم گیجکنندهی «استفادهی دست دوم» استفاده نمیکنند، نه برای مسدود کردن مسیر استفادهی مجدد، بلکه برای ترسیم یک مرز مشخص و اصلاح وضعیت. وزارت صنایع و فناوری اطلاعات به صراحت تأکید میکند که «محصولات باتری، صرف نظر از روش تولید، باید استانداردهای کیفی مورد نیاز حوزهی کاربرد را رعایت کنند.» این بدان معناست که ذخیرهسازی انرژی دیگر نمیتواند به عنوان «تور ایمنی» برای باتریهای بیکیفیت و ناامنِ از رده خارج عمل کند.
III. تکلیف باتریهای از رده خارج شده چه خواهد شد؟
پیشبینی میشود که تا سال ۲۰۳۰، تولید باتریهای برق از زباله در کشور من از ۱ میلیون تن فراتر رود و به طور بالقوه به ۱۷۱ گیگاوات ساعت برسد. اگر ذخیرهسازی انرژی دیگر آنها را نپذیرد، کجا خواهند رفت؟
پاسخ بدون راه حل نیست. مقررات به وضوح بیان میکنند که باتریهای ضایعاتی که برای استفاده مجدد مناسب نیستند، میتوانند مستقیماً وارد مرحله بهرهبرداری جامع برای استخراج فلزات ارزشمند شوند. در حال حاضر، فناوریهای هیدرومتالورژی کشور من بسیار بالغ هستند و برخی از شرکتها به نرخ بازیابی نیکل، کبالت و منگنز بیش از ۹۹٪ و نرخ بازیابی لیتیوم بیش از ۹۶٪ دست یافتهاند.
این بدان معناست که بهترین گزینه برای باتریهای از رده خارج شده دیگر «استفاده مجدد» نیست، بلکه «برچیدن و استفاده مجدد» است. باتریها را میتوان مستقیماً خرد و بازیافت کرد تا مواد فلزی با ارزش بالا از آنها استخراج شود.
اگرچه دیگر از مفهوم «استفادهی چندلایه» صحبتی نمیشود، اما این به آن معنا نیست که باتریهای از رده خارجشده اصلاً نمیتوانند برای ذخیرهسازی انرژی استفاده شوند. پیشنیاز این است که فناوریهای نوآورانهای برای حل مسائل اساسی ایمنی و پایداری توسعه یابند.
خداحافظی با «استفادهی چندلایه» به معنای خداحافظی با اقتصاد چرخشی نیست، بلکه خداحافظی با آن دوران آشفته، خطرناک و سوداگرانهی قدیمی است.











